Elastech techblog

Witam w moim nowym cyklu artykułów! Tym razem postaram się wprowadzić cię w podstawy programowania. Jeśli się przestraszyłeś, to niepotrzebnie – będziemy korzystać z języka Basic, który został zaprojektowany z myślą o prostocie składni oraz o początkujących programistach. Nasze aplikacje stworzymy w świetnym środowisku Basic4ppc, które pozwoli uruchamiać je zarówno na komputerach stacjonarnych, jak i na smartfonach, a w tym drugim przypadku samo zadba o dostosowanie do rozdzielczości. Basic4ppc – co to właściwie jest? Jest to IDE (zintegrowane środowisko programistyczne), które umożliwi ci tworzenie aplikacji w jak najprostszy sposób. Okno możesz projektować poprzez przeciąganie komponentów myszką, a zaprogramowanie logiki aplikacji jest bardzo proste dzięki zastosowaniu przyjaznego języka Basic w lekko zmodyfikowanej wersji. Nie oznacza to, że Basic4ppc ma małe możliwości – stworzono w nim na przykład gry Nightmare Park oraz Adventure PDA. Zacznij od pobrania wersji testowej środowiska ze strony producenta. Pozwoli ci ona przez 30 dni korzystać z większości funkcji dostępnych w pełnej wersji (wyłączona będzie między innymi kompilacja kodu). Na końcu tej części kursu znajdziesz kod, który pozwoli ci kupić pełną wersję Basic4ppc ze zniżką 40%! Zacznijmy od podstaw Mam nadzieję, że wiesz co nieco o programowaniu, ale na wszelki wypadek wprowadzę podstawowe pojęcia. Zmienna – jest to mały obszar pamięci, w którym możemy przechowywać dowolne dane. Tworząc zmienną (czyli ją deklarując) określamy jej typ, a więc rodzaj danych, które będzie przechowywać. Może to być na przykład liczba całkowita, liczna zmiennoprzecinkowa lub tekst. Stała – alternatywna nazwa dla pewnej wartości. Zazwyczaj nazwy stałych są bardziej intuicyjne dla programistów, niż ich wartości. Instrukcja warunkowa – kod, który rozkazuje programowi coś sprawdzić i w zależności od rezultatu wykonać odpowiednią czynność. Na przykład aplikacja odczytuje wartość zmiennej i jeśli wynosi ona 2, to wyświetla komunikat "Zmienna zawiera liczbę dwa". W przeciwnym wypadku program nic nie robi lub na przykład dodaje do zmiennej liczbę 1. Pętla – kod, który nakazuje programowi wykonać coś określoną liczbę razy lub na przykład powtarzać to, dopóki warunek nie zostanie spełniony. Funkcja (procedura, podprogram) – fragment kodu wydzielony od reszty programu. Może być wywoływany wielokrotnie, można przekazywać mu różne dane z których ma skorzystać (nazywa się je argumentami funkcji). Możemy na przykład napisać funkcję, która odczyta wartość zmiennej, pomnoży ją przez wartość argumentu i zapisze w zmiennej. Jeśli zmienna ma wartość 2 i przekażemy takiej funkcji argument 5, to po zakończeniu działania funkcji zmienna będzie mieć wartość 10. Funkcje mogą zwracać wartości, na przykład wynik obliczeń. Zdarzenie – specyficzna odmiana funkcji. Można ją wywoływać ręcznie, tak jak zwykłą funkcję, ale zostanie też wywołana automatycznie na przykład po kliknięciu przycisku lub wybraniu opcji z menu programu. Obiekt – magazyn, który może zawierać funkcje (nazywane metodami) oraz zmienne (nazywane właściwościami). Komentarz – tekst, który znajduje się w kodzie, lecz nie jest kompilowany. Komentarzy używa się na przykład do opisywania działania bardziej skomplikowanych fragmentów kodu, by ułatwić innym programistom ich zrozumienie. Będziemy posługiwać się nimi dosyć często. Kompilacja – proces przekształcania kodu w wynikowy plik EXE, który można uruchomić na każdym urządzeniu. W przypadku Basic4ppc przed kompilacją programu można przetestować go w interpreterze – wbudowanym programie, który uruchamia kod bez kompilacji. Środowisko Basic4ppc Interfejs programu Basic4ppc jest bardzo wygodny i ma tą unikatową cechę, że niemalże wszystkie jego funkcje są dostępne w wersji dla smartfonów. Dzięki temu możesz programować w B4P gdziekolwiek jesteś i od razu testować swoje dzieło. Ponadto programy stworzone w B4P można kompilować zarówno dla smartfonów, jak i dla komputerów bez wprowadzania zmian w kodzie (wyjątkiem są niektóre programy korzystające z zewnętrznych bibliotek). Uruchom Basic4ppc na komputerze, przejrzymy pokrótce elementy interfejsu. Ja korzystam z wersji 6.90, inne wersje mogą się nieco różnić. Dwa pierwsze segmenty paska narzędzi mają znane ci znaczenie – są to zwykłe narzędzie do edycji tekstu. Trzeci segment zawiera dwa tylko dwa przyciski, służące do oznaczania linijki jako kod lub jako komentarz. Komentarze można też dodawać ręcznie – wystarczy użyć znaku ' (apostrof), a wszystko po jego prawej stronie zostanie uznane za komentarz i podświetlone na zielono. Czwarty segment składa się z czterech przycisków, które służą do tworzenia i poruszania się po zakładkach. Zakładki to miejsca, które mogą ci się przydać w przyszłości i możesz chcieć szybko się do nich przemieścić. Pierwszy przycisk dodaje zakładkę, drugi usuwa, a dwa pozostałe przemieszczają kursor między nimi. Piąty segment zawiera tylko jeden przycisk – po jego kliknięciu kod zostaje automatycznie uzupełniony, to znaczy Basic4ppc stara się zgadnąć o co nam chodzi na podstawie tego, co już napisaliśmy. Szósty segment to wcięcia. Nie mają one żadnego wpływu na działanie programu, ale ułatwiają innemu programiście rozumienie kodu. Należy pamiętać o stosowaniu wcięć i komentarzy – po odstawieniu kodu na tydzień lub dwa możemy łatwo się w nim pogubić. Siódmy segment służy do obsługi interpretera. Czwarty przycisk uruchamia interpretowanie kodu, pierwszy wstrzymuje je, drugi zamyka program i wraca do edytora, a trzeci umożliwia uruchamianie kodu linijka po linijce, co ułatwia odnajdowanie błędów. Interfejs przenośnej wersji B4P jest bardzo uproszczony, lecz również oferuje interpreter oraz edytor z uzupełnianiem składni. Warto się przyjrzeć menu File -> Compile. Zawiera ono cztery opcje. Pierwsza przekształci kod na plik EXE, ale będziemy musieli sami zadbać o dostosowanie programu do rozdzielczości – możemy stworzyć kilka jego wersji lub napisać odpowiedni kod. Druga opcja sama dba o rozdzielczość, co ułatwia pracę i jest domyślnym trybem pracy środowiska przenośnego. Trzecia opcja tworzy plik EXE do uruchamiania na komputerach, natomiast czwarta dostosowuje go do smartfonów bez ekranów dotykowych (niektóre komponenty są niedostępne). Będzie nas interesować również menu Designer, które umożliwia dodawanie i edytowanie formularzy (formatek), czyli projektów okna programu. Zaczynamy programować! Dosyć tego bełkotu, stwórzmy jakiś program! Utwórz nowy projekt i zapisz go od razu pod dowolną nazwą. Dopóki nie zapiszesz projektu, nie będziesz mógł go uruchomić ani skompilować. Kliknij menu Designer -> Create New Form -> Add To This Module. Spowoduje to utworzenie nowego, pustego formularza i dołączenie go do tego samego pliku z kodem. Zobaczysz od razu ekran edycji. Prawa strona okna zawiera tzw. właściwości aktualnie zaznaczonego elementu – domyślnie będą to właściwości samego formularza. Możesz ustawić jego nazwę w kodzie (na razie jej nie zmieniaj), wyświetlany na pasku tytułu tekst, a także kolor oraz obraz tła. Ustaw właściwość Text na dowolny tekst, który chcesz zobaczyć nad oknem aplikacji. Z menu Controls wybierz element Button. Kontrolki (controls) to wszystkie elementy umieszczane na formularzu, takie jak przyciski czy napisy. Kliknij utworzony przycisk i wybierz dla niego dobre miejsce i rozmiar. Właściwość Name ustaw na "przycisk1" (bez cudzysłowów) – od tej pory przycisk tak będzie się nazywał w kodzie. Właściwość Text zmień na "Kliknij mnie". Mój formularz wygląda teraz tak: Kliknij przycisk1 i z menu Events wybierz opcję Click. Potwierdź, że chcesz zapisać zmiany. Spowoduje to wstawienie nowego zdarzenia do kodu. Powinien on teraz wyglądać mniej-więcej tak: Sub Globals 'Declare the global variables here. End Sub Sub App_Start Form1.Show End Sub Sub przycisk1_Click End Sub Słowo kluczowe Sub rozpoczyna nową funkcję, natomiast End Sub (lub pisane łącznie EndSub) kończy ją. Oznacza to, że teraz masz w kodzie trzy funkcje: standardowe Globals i App_Start oraz własne zdarzenie przycisk1_Click. Powinieneś widzieć je w panelu po prawej stronie. Funkcja Globals służy do tworzenia zmiennych, które będą widoczne w całym programie (globalnych). Funkcja App_Start jest zdarzeniem wywoływanym zaraz po uruchomieniu programu. Podobnie, funkcja przycisk1_Click jest zdarzeniem wywoływanym po kliknięciu w przycisk – przed chwilą je dodaliśmy. Zauważ, jak wygląda nazwa funkcji-zdarzenia: nazwa obiektu, którego dotyczy, potem podkreślnik i nazwa zdarzenia. Tak więc przycisk1_Click to zdarzenie wywoływane po kliknięciu na przycisk1, a App_Start to zdarzenie wywoływane podczas uruchamiania aplikacji App. Kod wewnątrz funkcji zazwyczaj oznacza się wcięciem. Jak już wspomniałem, nie ma to żadnego znaczenia w działaniu programu, lecz zwiększa czytelność. Powyższy kod możemy też zapisać tak: Sub Globals 'Declare the global variables here. End Sub Sub App_Start Form1.Show End Sub Sub przycisk1_Click End Sub Musisz przyznać, że poprzedni wariant jest bardziej czytelny. W funkcji Globals widzisz znajduje się tylko komentarz (zaczynający się od apostrofu), możesz go usunąć lub zostawić – komentarze również nie wpływają na działanie aplikacji. Ma on za zadanie informować cię o zastosowaniu funkcji Globals. Funkcja App_Start zawiera tylko jedną linijkę kodu. Wyjaśnię ci, co ona robi. Form1 to nazwa twojego formularza, pamiętasz? Formularze, podobnie jak na przykład kontrolki, są obiektami. Name, Text i inne właściwości z edytora formatek to nic innego, niż zmienne w obiekcie. Aby uzyskać dostęp do zawartości obiektu, używamy kropki. Skasuj linijkę Form1.Show i zacznij pisać ją ręcznie. Po postawieniu kropki zobaczysz zawartość obiektu. Napisz jeszcze S, a Basic4ppc wyświetli zawartość zaczynającą się od litery S – łącznie z metodą Show. Wybierz ją strzałkami i naciśnij Enter. Ta metoda powoduje wyświetlenie formatki. Tak więc kod: Sub App_Start Form1.Show End Sub Oznacza, że po uruchomieniu aplikacji ma zostać pokazane okno Form1. Do zdarzenia przycisk1_Click wpisz kod: Msgbox("Działa!", "Test", cMsgBoxOk) Zwróć uwagę, że po wpisaniu pierwszego nawiasu w dolnej części okna wyświetli się opis funkcji Msgbox. Pisząc nazwę funkcji informujemy B4P, że chcemy ją uruchomić. Nawiasy służą do podawania argumentów funkcji. Msgbox jest funkcją wbudowaną, to znaczy nie musimy pisać jej kodu – ona po prostu jest i działa, wyświetlając okienko z tekstem. Pomoc na dole okna mówi nam, że Msgbox przyjmuje jeden argument obowiązkowy i trzy opcjonalne (oznaczone nawiasami kwadratowymi). Skorzystamy z trzech z nich. Pierwszy to treść, która ma wyświetlić się w okienku. Pamiętaj, że napisy zawsze ujmujemy w cudzysłowy – inaczej B4P pomyśli, że chodzi nam o stałą. Drugi argument to tytuł okienka do wyświetlenia. Trzeci to dostępna przyciski. Jako trzeci argument podajemy stałą cMsgBoxOk, która oznacza przycisk OK. Otrzymaliśmy taki kod: Sub Globals 'Declare the global variables here. End Sub Sub App_Start Form1.Show End Sub Sub przycisk1_Click Msgbox("Działa!", "Test", cMsgboxOK) End Sub Oznacza on: Po uruchomieniu programu Wyświetl okno Form1. Po kliknięciu na przycisk1 Wyświetl okienko o tytule "Test" z napisem "Działa!" i przyciskiem OK. Teraz możesz uruchomić program i sprawdzić, jak działa. Gratuluję, właśnie stworzyłeś swój pierwszy program w Basic4ppc! Już za tydzień kolejna część kursu. Promocja! Specjalnie dla czytelników PDA.pl twórca programu Basic4ppc oferuje zniżkę 40% na wszystkie wersje Basic4ppc. Wystarczy w formularzu zakupu wpisać kod promocyjny pdapl (bez kropki). Kupując pełną wersję programu zyskujesz: Środowisko programistyczne Basic4ppc zarówno dla komputerów, jak i na smartfony Możliwość skompilowania swojego kodu w jeden plik EXE, który możesz uruchomić na każdym komputerze i smartfonie Darmowe aktualizacje przez co najmniej rok Pełny dostęp do forum Basic4ppc, łącznie z możliwością pobierania dodatkowych bibliotek Ten wpis należy do http://pda.pl - kod: cd27a923b3e7496713784d52774a03ef...